Ο  ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας NGC 646 βρίσκεται περίπου 392 εκατ. έτη φωτός μακριά, στον νότιο αστερισμό του Ύδρου, και απομακρύνεται από εμάς με ταχύτητα που υπερβαίνει τα 8.000 km/s, ενώ ανακαλύφθηκε το 1834 από τον Βρετανό αστρονόμο John Herschel.

Σε αυτή την εικόνα, που ελήφθη από το διαστημικό τηλεσκόπιο Euclid, ο NGC 646 μοιάζει να «γειτονεύει» και να αλληλεπιδρά με τον μικρότερο γαλαξία PGC 6014, που βρίσκεται στα αριστερά του. Στην πραγματικότητα οι δύο γαλαξίες απέχουν μεταξύ τους περίπου 45 εκατ. έτη φωτός, που σημαίνει ότι οποιαδήποτε βαρυτική αλληλεπίδραση μεταξύ τους, εάν αυτή υπάρχει, θα είναι εξαιρετικά ασθενής και βραχύβια.

Η απόσταση του γαλαξία NGC 646 είναι στ’ αλήθεια τεράστια για τα ανθρώπινα δεδομένα. Το καλύτερο ίσως παράδειγμα για «του λόγου το αληθές» είναι το Voyager 1, η διαστημοσυσκευή που έχει απομακρυνθεί περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη απ’ όσες έχουμε στείλει στον «ωκεανό» του Διαστήματος. Σήμερα, λοιπόν (Ιανουάριος 2026) και 48 ολόκληρα χρόνια μετά την εκτόξευσή του, το Voyager 1 κινείται με ταχύτητα που υπερβαίνει τα 61.000 km/h και έχει διανύσει απόσταση 25,6 δισ. km ή 171 ΑΜ από τον πλανήτη μας (όπου 1 Αστρονομική Μονάδα ισούται με την μέση απόσταση του πλανήτη μας από τον Ήλιο). Φανταστείτε όμως: εάν το Voyager 1 κατευθυνόταν προς τον Εγγύτατο του Κενταύρου, το πλησιέστερο άστρο στο Ηλιακό μας σύστημα που απέχει «μόλις» 4,24 έτη φωτός, θα χρειαζόταν περίπου 75.000 χρόνια γι’ αυτό το ταξίδι.

Όμως, παρόλο που για το ανθρώπινο μέτρο οι αποστάσεις αυτές είναι στ’ αλήθεια αδιανόητες, ο γαλαξίας NGC 646 βρίσκεται στην πραγματικότητα αρκετά κοντά μας, σε σύγκριση με τις αποστάσεις χιλιάδων άλλων γαλαξιών που θα παρατηρήσει το Euclid στην διάρκεια της εξαετούς αποστολής του. Ήδη, μάλιστα, το Euclid έχει ανιχνεύσει γαλαξίες σε αποστάσεις που υπερβαίνουν τα 10 δισ. έτη φωτός μακριά.

Προς το τέλος του 2026, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος ESA και η Κοινοπραξία Euclid αναμένεται να δημοσιεύσουν τα αποτελέσματα του πρώτου έτους παρατηρήσεων του τηλεσκοπίου, τα οποία θα καλύπτουν περίπου το 14% της συνολικής περιοχής έρευνας. Με τις παρατηρήσεις του αυτές το Euclid θα προσφέρει στους επιστήμονες έναν εντυπωσιακό όγκο δεδομένων, καθώς και εκπληκτικής ευκρίνειας εικόνες χιλιάδων γαλαξιών. H ανάλυση των δεδομένων αυτών θα τους βοηθήσει μεταξύ άλλων και στην προσπάθειά τους να αποκρυπτογραφήσουν τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται και εξελίσσονται οι γαλαξίες, αλλά και τον λόγο για τον οποίο οι ραβδωτοί γαλαξίες γίνονται όλο και περισσότεροι στο διάβα του κοσμολογικού χρόνου.

CREDIT: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, image processing by the Euclid Science Ground Segment and M. Schirmer (MPIA)

π