Ο γαλαξίας Σομπρέρο βρίσκεται περίπου 30 εκατ. έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό της Παρθένου. Παρόλο που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους λαμπρότερους γαλαξίες, οι οποίοι βρίσκονται στην περιοχή του ουρανού που καλύπτει ο συγκεκριμένος αστερισμός, ο γαλαξίας αυτός παραμένει αόρατος στο γυμνό μάτι. Η εικόνα αυτή ελήφθη από την Κάμερα Σκοτεινής Ενέργειας (Dark Energy Camera, DECam), με την οποία είναι εξοπλισμένο το τηλεσκόπιο Víctor M. Blanco του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών των ΗΠΑ στη Χιλή.

Στην κεντρική περιοχή του γαλαξία δεσπόζει ο ιδιαίτερα φωτεινός πυρήνας του, ο οποίος περιβάλλεται από περίπου 2000 σφαιρωτά αστρικά σμήνη, δηλαδή περίπου δεκαπλάσια σε σχέση με εκείνα του Γαλαξία μας. Τα σφαιρωτά σμήνη είναι αστρικά σμήνη μεγάλης ηλικίας, που περιλαμβάνουν από μερικές δεκάδες χιλιάδες έως και μερικά εκατομμύρια άστρα, συνωστισμένα σε μια σφαιρική περιοχή, με διάμετρο που συνήθως δεν υπερβαίνει τα 150 έτη φωτός. Εξαιτίας της ισχυρής βαρυτικής έλξης μεταξύ όλων των άστρων που εμπεριέχουν, τα σφαιρωτά σμήνη διατηρούν την συνοχή τους άθικτη για δισεκατομμύρια χρόνια, σε αντίθεση με τα ανοικτά σμήνη, που εμπεριέχουν πολύ λιγότερα άστρα και που γι’ αυτό είναι επιρρεπή στις αστρικές «λιποταξίες».

Σε απόσταση περίπου 50.000 ετών φωτός από το γαλαξιακό κέντρο, μια λεπτή, σκοτεινή λωρίδα σκόνης και αέριου υδρογόνου περιβάλλει την περίμετρο του γαλαξιακού δίσκου, οριοθετώντας την ευρύτερη περιοχή του γαλαξία Σομπρέρο, όπου παρατηρείται το μεγαλύτερο ποσοστό της γένεσης νέων άστρων. Ο ίδιος ο γαλαξίας, ωστόσο, έχει αρκετά μεγαλύτερη διάμετρο. Εάν, δηλαδή, λάβουμε υπόψη μας και τις αμυδρές εξωτερικές περιοχές του, οι οποίες εκτείνονται πέρα από την ορατή λωρίδα σκόνης, η διάμετρός του αγγίζει τα 100.000 έτη φωτός.

Στην εικόνα διακρίνεται επίσης η αχανής σφαιρική άλως που τον περιβάλει, ένα λαμπερό φωτοστέφανο με διάμετρο που υπερβαίνει τα 150.000 έτη φωτός. Αυτή, μάλιστα, ίσως και να είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται με τέτοια λεπτομέρεια και σε τόσο μεγάλη κλίμακα η άλως του γαλαξία Σομπρέρο. Η εκπληκτική ευαισθησία της DECam κατέγραψε επίσης μια εκτεταμένη και αχνή καμπύλη δομή που εκτείνεται από το κάτω μέρος του γαλαξία. Τόσο η άλως, όσο και η καμπύλη αυτή δομή απαρτίζονται από άστρα, τα οποία έχουν αποσπαστεί από τους γαλαξίες τους, υποδηλώνοντας μια παλαιότερη γαλαξιακή συγχώνευση μεταξύ του Σομπρέρο και ενός μικρότερου γαλαξία.

Η υπερμαζική μαύρη τρύπα στο κέντρο του γαλαξία περικλείει τη μάζα 9 δισ. άστρων σαν τον Ήλιο. Παρά την τεράστια της μάζα, παρατηρήσεις από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble καταδεικνύουν ότι η κεντρική μαύρη τρύπα του γαλαξία Σομπρέρο είναι σχετικά «ήρεμη», καθώς δεν απορροφά ενεργά τεράστιες ποσότητες ύλης από τον δίσκο προσαύξησής της. Γι’ αυτό και κατηγοριοποιείται ως ενεργός γαλαξιακός πυρήνας χαμηλής φωτεινότητας.

Φωτογραφία: Ο γαλαξίας Σομπρέρο [Credit:CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURA

Image Processing: T.A. Rector (University of Alaska Anchorage/NSF NOIRLab), D. de Martin & M. Zamani (NSF NOIRLab)]

 

π