Περίπου 12 εκατ. έτη φωτός μακριά, ο σπειροειδής γαλαξίας M82 διανύει μια εκρηκτική περίοδο αστρογένεσης. Με την βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, οι αστρονόμοι αποκάλυψαν λεπτομέρειες που μέχρι προηγουμένως μας ήταν άγνωστες. 

Ο γαλαξίας Messier 82, γνωστός και ως «Γαλαξίας Πούρο», ανακαλύφθηκε το 1774 και αποτελεί το χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα αστρογόνου γαλαξία, ενός γαλαξία δηλαδή που παράγει άστρα με ιδιαίτερα υψηλό ρυθμό. Ο ραγδαίος ρυθμός αστρογένεσης που παρατηρείται στο εσωτερικό του, περίπου 10 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με εκείνον του Γαλαξία μας, οφείλεται στην βαρυτική του αλληλεπίδραση με τον γειτονικό του γαλαξία M81, μια αλληλεπίδραση που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει συνολικά μερικές εκατοντάδες εκατ. χρόνια. Αυτή η περίοδος ακραίας αστρογένεσης σε σχέση με τη μάζα του, καθώς και η σχετικά μικρή του απόσταση στο τοπικό μας Σύμπαν, καθιστούν τον M82 ένα μοναδικό στο είδος του περιβάλλον για μελέτη. 

Χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, ομάδα αστρονόμων αποκάλυψε λεπτομέρειες του M82 που βλέπουμε για πρώτη φορά. Σ’ αυτές περιλαμβάνονται η διογκωμένη δομή του γαλαξιακού του δίσκου, καθώς και εκατομμύρια μεμονωμένα άστρα. Τα δεδομένα αυτά θα συμβάλουν στην προσπάθεια των επιστημόνων να αποκαλύψουν την εξελικτική του πορεία, καθώς και να κατανοήσουν σε μεγαλύτερο βάθος τις φυσικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό του. 

Η εικόνα που ελήφθη από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb στο εγγύς υπέρυθρο απεικονίζει 16,5 εκατ. άστρα ως φωτεινές γαλάζιες κουκίδες, ένα μικρό μόνο ποσοστό από το σύνολο των άστρων του γαλαξία, τα οποία είναι πολύ αμυδρά για να εντοπιστούν.

«Ο M82 είναι ένα ιδανικό εργαστήριο για την μελέτη της γαλαξιακής εξέλιξης, καθώς οι ιδιότητές του μας επιτρέπουν να διερευνήσουμε σημαντικές φυσικές διεργασίες, όπως το πώς σχηματίζονται τα άστρα σε τέτοια περιβάλλοντα και πώς αυτό με την σειρά του ενεργοποιεί εκροές υλικών», δήλωσε σχετικά ο Adam Smercina κύριος ερευνητή της μελέτης, από το Space Telescope Science Institute στη Βαλτιμόρη και Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Tufts στη Μασαχουσέτη.

Πραγματικά, η εκρηκτική αστρογένεση στο εσωτερικό του M82 ενεργοποιεί την εκτίναξη διπολικών πιδάκων υλικού πάνω και κάτω από τον γαλαξιακό του δίσκο. Πλησιέστερα στον γαλαξιακό δίσκο, οι εκροές αυτές (που απεικονίζονται με κίτρινο) αποτελούνται κυρίως από ιονισμένα αέρια, ενώ οι πορτοκαλί αποχρώσεις που διακρίνονται πιο μακριά απεικονίζουν μικρούς κόκκους σκόνης.

Η ανάλυση των σχετικών δεδομένων θα βοηθήσει τους επιστήμονες να ανασυνθέσουν ένα μέρος τουλάχιστον της εξελικτικής πορείας του γαλαξία Μ82.

Φωτογραφία: Σύνθετη εικόνα του γαλαξία M82 στο εγγύς υπέρυθρο και στο ορατό, από τα διαστημικά τηλεσκόπια James Webb και Hubble [Credit: NASA, ESA, CSA, Adam Smercina (STScI, Tufts), Thomas Williams (University of Manchester); Image Processing: Alyssa Pagan (STScI)].

π