Σαράντα εκατ. χρόνια πριν, σε έναν κοντινό μας γαλαξία, ένα άστρο εξερράγη σε μια αδιανόητα βίαιη έκρηξη υπερκαινοφανούς. Σαράντα εκατ. χρόνια αργότερα, στις 29 Ιουνίου του 2025, η εκτυφλωτική λάμψη της έκρηξης έφτασε στη Γη και ανιχνεύθηκε από το αυτοματοποιημένο πρόγραμμα ανίχνευσης υπερκαινοφανών All-Sky Automated Survey for Supernovae. Παρόλο που πολλοί αστρονόμοι έστρεψαν αμέσως την προσοχή τους προς τον νέο αυτό υπερκαινοφανή, προκειμένου να αποκαλύψουν τα μυστικά του, μια μικρή ομάδα αστρονόμων μελέτησε τα αρχειακά δεδομένα, προκειμένου να προσδιορίσει με ακρίβεια το προγονικό του άστρο. Και τα κατάφερε!   

Ευθυγραμμίζοντας προσεκτικά εικόνες του γαλαξία NGC 1637 που ελήφθησαν από τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και James Webb, η ομάδα αυτή με επικεφαλής τον Charlie Kilpatrick από το Πανεπιστήμιο Northwestern, κατόρθωσε να εντοπίσει το προγονικό άστρο του υπερκαινοφανούς SN 2025pht σε εικόνες που ελήφθησαν το 2024 από το James Webb. 

Η ανάλυση των σχετικών δεδομένων έδειξε ότι το άστρο από το οποίο προήλθε η έκρηξη φαινόταν εκπληκτικά κόκκινο. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένδειξη ότι περιβαλλόταν από μεγάλες ποσότητες σκόνης, η οποία έχει την ιδιότητα να σκεδάζει και να απορροφά τα μικρότερα μήκη κύματος της ορατής ακτινοβολίας που αντιστοιχούν στο μπλε χρώμα. Πρόκειται ίσως για τον πιο κόκκινο και τον πιο «σκονισμένο» κόκκινο υπεργίγαντα που έχει παρατηρηθεί να εκρήγνυται ως σουπερνόβα. 

Κατά κανόνα, όσο μεγαλύτερη μάζα έχει ένα άστρο, προτού αυτό εκραγεί ως σουπερνόβα, τόσο πιο φωτεινό είναι. Επομένως, ο εντοπισμός άλλων προγονικών άστρων, σε εικόνες που ελήφθησαν πριν από την έκρηξη κάποιου υπερκαινοφανούς, θα έπρεπε να είναι σχετικά εύκολος. Ωστόσο, δεν είναι ακριβώς έτσι. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι τα άστρα μεγάλης μάζας που πλησιάζουν προς το τέλος της ζωής τους είναι επίσης τα πιο «σκονισμένα». Εάν δηλαδή περιβάλλονται από μεγάλες ποσότητες σκόνης, το φως τους θα μπορούσε να είναι ακόμη και μη ανιχνεύσιμο. Οι παρατηρήσεις του James Webb για τον SN 2025pht στηρίζουν αυτή την υπόθεση. 

Τα αποτελέσματα της σχετικής έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Astrophysical Journal Letters. 

Φωτογραφία: Η σύνθετη αυτή εικόνα του γαλαξία NGC 1637 ελήφθη από τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και James Webb. Τα 4 πλαίσια στα δεξιά της εικόνας δείχνουν σε μεγέθυνση την περιοχή του γαλαξία όπου εντοπίσθηκε ο υπερκαινοφανής, πριν και μετά την αδιανόητα βίαιη έκρηξή του. Οι εικόνες του γαλαξία που ελήφθησαν από το James Webb δείχνουν έναν κόκκινο υπεργίγαντα, ο οποίος βρίσκεται στην ίδια ακριβώς θέση όπου βρίσκεται και ο λαμπρός υπερκαινοφανής.  Αυτή είναι η πρώτη δημοσιευμένη ανίχνευση του προγονικού άστρου ενός υπερκαινοφανούς από το James Webb. [Credits: Image: NASA, ESA, CSA, STScI, Charles Kilpatrick (Northwestern), Aswin Suresh (Northwestern); Image Processing: Joseph DePasquale (STScI)].

π