Το Μέλλον της Ανθρωπότητας στο Διάστημα

Σε μια βραδιά όπου η  τέχνη της εικόνας  συνάντησε την αιχμή της επιστημονικής σκέψης, το Ίδρυμα Ευγενίδου υποδέχθηκε το κοινό τη Δευτέρα 16 Μαρτίου, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Ανεξάρτητου Κινηματογράφου της Αθήνας (KINO Athens). Υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Νέο Ψηφιακό Πλανητάριο μετατράπηκε σε έναν χώρο προβληματισμού για το «τελευταίο σύνορο» της ανθρωπότητας, φιλοξενώντας την προβολή του ντοκιμαντέρ «Astropolitics» και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη νέα γεωπολιτική του διαστήματος.

Η ταινία του Tony Silberfeld, σε παραγωγή του The Bertelsmann Foundation, ταξίδεψε τους θεατές από την αυστραλιανή ενδοχώρα έως τη Διώρυγα του Παναμά και τον νότιο πόλο της Σελήνης, αναζητώντας απαντήσεις στον εντεινόμενο ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων. Το «Astropolitics» ανέδειξε με γλαφυρό τρόπο πώς το διάστημα παύει να είναι ένα πεδίο αμιγώς επιστημονικής εξερεύνησης και μετατρέπεται σε πεδίο στρατηγικών και εμπορικών συμφερόντων, θέτοντας το κρίσιμο ερώτημα: μπορούμε να αποφύγουμε την επανάληψη των ιστορικών λαθών της ανθρωπότητας στη Γη καθώς επεκτεινόμεθα προς τη Σελήνη;

Η συζήτηση που ακολούθησε, υπό τον συντονισμό του Καθ. Μανώλη Πλειώνη, Συμβούλου Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ιδρύματος, φώτισε τις πολλαπλές πτυχές αυτής της νέας πραγματικότητας. Ο κ. Πλειώνης άνοιξε τον διάλογο παραλληλίζοντας τη διαστημική εποχή με τις μεγάλες θαλάσσιες εξερευνήσεις του παρελθόντος, υπογραμμίζοντας την πανανθρώπινη ευθύνη για την αποφυγή πρακτικών «αποικιοκρατίας» στο διάστημα, αλλά και ότι το διάστημα είναι και πρέπει να παραμείνει πεδίο συνεργασίας και σύμπνοιας.

Στη συνέχεια, οι προσκεκλημένοι ομιλητές προσέφεραν τις δικές τους εξειδικευμένες οπτικές. Η πλανητολόγος Δρ Ανεζίνα Σολωμονίδου έθεσε το ζήτημα της «Πλανητικής Προστασίας», προειδοποιώντας για τον κίνδυνο βιολογικής επιμόλυνσης άλλων κόσμων από το ανθρώπινο DNA, ενώ η ερευνήτρια Δρ Ντένια Κανελλοπούλου ανέλυσε πώς η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων και της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να μεταφραστεί σε αναπτυξιακή στρατηγική και κοινωνικό όφελος για την Ευρώπη.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Δρ Μανώλης Ράμμος, αναφέρθηκε στον «κυνισμό» της διαστημικής οικονομίας, εξηγώντας πώς ο στρατιωτικός και εμπορικός ανταγωνισμός –αν και δαπανηρός– λειτούργησε ιστορικά ως ο κύριος κινητήρας για τα μεγάλα τεχνολογικά άλματα. Τέλος, η Δρ Έλενα Λαζάρου (ΕΛΙΑΜΕΠ) και ο δημιουργός της ταινίας Tony Silberfeld, εστίασαν στη διπλωματία και την ανάγκη για ένα ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο, τονίζοντας ότι το διάστημα προς το παρόν παραμένει ένας από τους λίγους τομείς όπου η διεθνής συνεργασία επιμένει, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, αν και διαφαίνονται ρήξεις.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ένα κοινό μήνυμα: το διάστημα ανοίγει νέους δρόμους επέκτασης της ανθρωπότητας σε αχαρτογράφητα «ύδατα», αλλά απαιτείται σύνεση και σεβασμός των κοινών, κάτι που εξαρτάται από την ικανότητά μας να θέσουμε κανόνες δικαίου και ηθικής προτού η αθέμιτη εμπορευματοποίηση και τα γεωπολιτικά συμφέροντα διαμορφώσουν τετελεσμένα.