ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ title= ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ title= ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ title=

Ψηφιακή βιβλιοθήκη Πλανηταρίου

Οδηγοί παραστάσεων

Με την έναρξη λειτουργίας του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου, κάθε νέα ψηφιακή παράσταση συνοδεύεται και από έναν Οδηγό Παράστασης, ο οποίος εμπεριέχει περισσότερες πληροφορίες απ’ όσες είναι δυνατό να ενσωματωθούν σ’ αυτήν, ενώ η σχετική Βιβλιογραφία δίνει την ευκαιρία στον καθένα να διερευνήσει περισσότερο τα επί μέρους θέματα που περιλαμβάνει.

Οι Οδηγοί αυτοί απευθύνονται στους συνοδούς-εκπαιδευτικούς, καθώς και στο ευρύτερο κοινό που έχει το ενδιαφέρον, αλλά όχι και τις εξιδεικευμένες γνώσεις που απαιτούνται για την κατανόηση των θεμάτων αυτών. Επιπλέον, από το 2018, κάθε παράσταση συνοδεύεται και από έναν Συνοπτικό Οδηγό, ο οποίος απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου-Λυκείου και ο οποίος αποτελεί μία αρκετά πιο σύντομη και εύληπτη παρουσίαση των θεμάτων που περιλαμβάνονται στους Οδηγούς Παράστασης. 

Θεωρούμε ότι οι Οδηγοί Παράστασης και οι Συνοπτικοί Οδηγοί, καθώς και η σχετική Βιβλιογραφία, συμπληρώνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις ψηφιακές παραστάσεις του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου και ευελπιστούμε ότι θα αποτελέσουν χρήσιμο βοήθημα για κάθε ενδιαφερόμενο. Για τον σκοπό αυτό είναι όλοι αναρτημένοι στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Πλανηταρίου, ελεύθερα διαθέσιμοι για τους μαθητές, το κοινό και τους εκπαιδευτικούς.

2018

Αναζητώντας την Σκοτεινή Ύλη

Ψηφιακή Παράσταση Περισσότερα από 80 χρόνια πέρασαν από τότε που ανακαλύφθηκαν οι πρώτες ενδείξεις για μία παράξενη μορφή ύλης που υπάρχει παντού και όμως είναι αόρατη: την σκοτεινή ύλη. Έκτοτε, οι ενδείξεις για την ύπαρξή της σκοτεινής ύλης πολλαπλασιάστηκαν, αν και η φύση της εξακολουθεί να παραμένει «σκοτεινή». Από τον μεγαλύτερο σωματιδιακό επιταχυντή του κόσμου μέχρι τους ανιχνευτές σκοτεινής ύλης που έχουν εγκατασταθεί στα βάθη εγκαταλειμμένων ορυχείων, το «κυνήγι» για την ανίχνευση της σκοτεινής ύλης συνεχίζεται.

Το Κέντρο του Κόσμου: από το Γεωκεντρικό σύστημα στην διαστολή του Σύμπαντος

Ψηφιακή Παράσταση Υπάρχει άραγε κέντρο στο Σύμπαν; Και, αν ναι, πού θα μπορούσε να βρίσκεται; Χιλιάδες χρόνια πριν, οι αρχαίοι λαοί του κόσμου θεωρούσαν ότι το κέντρο του κόσμου βρίσκεται στην Γη και ότι όλα τα ουράνια σώματα περιφέρονται γύρω της. Αυτή η Γεωκεντρική θεώρηση του κόσμου, που επικράτησε για τουλάχιστον δύο χιλιετίες, αποδείχτηκε εσφαλμένη. Από την αρχαία Βαβυλώνα στην αρχαία Ελλάδα και από το Ηλιοκεντρικό σύστημα του Κοπέρνικου στην διαστολή του Σύμπαντος, η παράσταση αυτή εξιστορεί την συναρπαστική εξέλιξη των ιδεών μας για την θέση της Γης και κατά συνέπεια του ανθρώπου στο Σύμπαν.

2017

Ταξιδευτές του Ηλιακού Συστήματος: Αστεροειδείς και Κομήτες

Ψηφιακή Παράσταση Τι είναι οι αστεροειδείς και οι κομήτες; Από την Ζώνη των Αστεροειδών μέχρι την ευρύτερη περιοχή της Ζώνης Kuiper, οι αστρονόμοι έχουν υλοποιήσει αρκετές διαστημικές αποστολές για την εξερεύνηση αυτών των ουράνιων σωμάτων, στην προσπάθειά τους να απαντήσουν σε πολλά καίρια ερωτήματα. Τα σπουδαιότερα απ’ αυτά σχετίζονται με την απαρχή του Ηλιακού συστήματος, την προέλευση του νερού και των πρώτων πολύπλοκων οργανικών μορίων, τα οποία αποδείχτηκαν καθοριστικά για την απαρχή της ζωής στην Γη, καθώς και με τους πιθανούς τρόπους αποφυγής μιας ενδεχόμενης σύγκρουσής τους με τον πλανήτη μας στο μέλλον.

Το Μέλλον στο Διάστημα

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός εστιάζει σε ορισμένα συναρπαστικά ερωτήματα που σχετίζονται με το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης. Θα κατασκευάσουμε διαστημικές βάσεις στην Σελήνη και στον Άρη; Πότε θα υλοποιηθεί η πρώτη επανδρωμένη αποστολή προς τον κόκκινο πλανήτη και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει; Θα κατορθώσουμε να διαφύγουμε από τα όρια του Ηλιακού μας συστήματος, ή μήπως τα διαστρικά ταξίδια θα παραμείνουν σενάριο επιστημονικής φαντασίας για πάντα;

2016

Ζωή στο Σύμπαν

Ψηφιακή Παράσταση Ξεκινώντας από την προέλευση και την εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη μας, ο Οδηγός αυτός εστιάζει στα ουράνια σώματα του Ηλιακού μας συστήματος που είναι πιθανότερο να φιλοξενούν μικροβιακές μορφές ζωής, καθώς και στις σημαντικότερες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι αστρονόμοι για τον εντοπισμό και την μελέτη ενός εξωπλανήτη. Τι θα μπορούσε άραγε να κρύβεται ανάμεσα στα αναρίθμητα άστρα των δισεκατομμυρίων γαλαξιών του Σύμπαντος;

Διαστημικές Καταιγίδες και Βόρειο Σέλας

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός εστιάζει σε ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά και βίαια καιρικά φαινόμενα του Ηλιακού συστήματος, καθώς και στις ηλιακές καταιγίδες, οι οποίες μπορούν να βραχυκυκλώσουν τους τηλεπικοινωνιακούς μας δορυφόρους και να προκαλέσουν εκτεταμένες διακοπές στην ηλεκτροδότηση. Η αλληλεπίδρασή τους, ωστόσο, με το μαγνητικό πεδίο της Γης δημιουργεί ένα από τα ομορφότερα φαινόμενα της φύσης: το Πολικό Σέλας.

2015

Ο Αγγελιοφόρος του Σύμπαντος

Ψηφιακή Παράσταση Το ορατό φως είναι ένα ελάχιστο τμήμα της ακτινοβολίας που εκπέμπουν τα ουράνια σώματα. Από τη στιγμή που κατασκευάσαμε τηλεσκόπια, τα οποία «βλέπουν» και σε διαφορετικά μήκη κύματος, οι αστρονομικές μας γνώσεις πολλαπλασιάστηκαν ραγδαία. Από τα μεγάλα αστεροσκοπεία στην έρημο Ατακάμα της Χιλής έως το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, και από την εξερεύνηση του Ηλιακού συστήματος έως τους τηλεπικοινωνιακούς μας δορυφόρους, ο Οδηγός αυτός αναδεικνύει την σημασία που έχει το φως στην αστρονομική έρευνα, καθώς και τα οφέλη που προκύπτουν από την εξερεύνηση του Διαστήματος.

Παράξενοι κόσμοι

Ψηφιακή Παράσταση Από την καυτή Αφροδίτη έως τον παγωμένο Πλούτωνα, από την γεμάτη ηφαίστεια Ιώ έως τον υπόγειο ωκεανό που κρύβει η παγωμένη επιφάνεια της Ευρώπης και από τις θάλασσες μεθανίου του Τιτάνα έως τα πέρατα της βαρυτικής «κυριαρχίας» του Ήλιου, Ο Οδηγός αυτός αναδεικνύει την θαυμαστή πολυπλοκότητα των παράξενων κόσμων που κρύβει μέσα του το Ηλιακό μας σύστημα.

2014

Το Περιβάλλον και Εγώ

Ψηφιακή Παράσταση Τις τελευταίες δεκαετίες λαμβάνει χώρα μία ακόμη παγκόσμια κλιματική αλλαγή, που σε αντίθεση με τις προηγούμενες, δεν έχει φυσικά αίτια, αλλά είναι ανθρωπογενής. Ο Οδηγός αυτός αποτελεί μια σύντομη επισκόπηση του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος, καθώς και των τρόπων με τους οποίους η ανθρώπινη παρέμβαση το επηρεάζει, αναδεικνύοντας παράλληλα τα προβλήματα της ρύπανσης, καθώς και την σημασία της ανακύκλωσης, των εναλλακτικών πηγών ενέργειας, του περιορισμού της σπατάλης νερού και ενέργειας κ.ά..

Ο Μαγεμένος Ύφαλος (Παιδικό)

Ψηφιακή Παράσταση Μία συναρπαστική ιστορία, που μας διδάσκει με έναν παιχνιδιάρικο τρόπο να προστατεύουμε το περιβάλλον. Ο μαγεμένος ύφαλος έχει μείνει κρυφός από τους ανθρώπους και οι κάτοικοί του ζουν ευτυχισμένα, ώσπου ένα ηφαίστειο εκρήγνυται, τα μάγια λύνονται και ο ύφαλος μένει απροστάτευτος στο έλεος των ανθρώπων! Ο Άρης Πριόνης και ο Λάκης Λιθρίνης είναι δύο ψαροφιλαράκια που θα προσπαθήσουν να σώσουν τον αγαπημένο τους ύφαλο, επαναφέροντας την χαμένη του μαγεία. Για να το κατορθώσουν, όμως, θα πρέπει πρώτα να καταλάβουν τον πανάρχαιο θρύλο που τους ζητά να αγγίξουν το φεγγάρι…

Ο Θάνατος των Δεινοσαύρων

Ψηφιακή Παράσταση Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ταξίδι πίσω στον χρόνο, στην εποχή της κυριαρχίας των δεινοσαύρων. Παρουσιάζοντας με συνοπτικό τρόπο ορισμένες απ' τις πιθανές ερμηνείες της μαζικής εξαφάνισής τους, ο Οδηγός αυτός εστιάζει και στην επικρατέστερη θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι δεινόσαυροι αφανίστηκαν εξαιτίας της συντριβής ενός τεράστιου αστεροειδούς, πριν από περίπου 65 εκατ. χρόνια. Πόσο πιθανό είναι ένα αντίστοιχο σενάριο μελλοντικής εξαφάνισης των ειδών του πλανήτη μας;

2013

Ο Ζωντανός Πλανήτης

Ψηφιακή Παράσταση Πού οφείλεται η αέναη μετατόπιση των τεκτονικών πλακών, η οποία μεταβάλλει σε βάθος χρόνου την επιφάνεια του πλανήτη μας; Πώς προκαλούνται οι σεισμοί και οι ηφαιστειακές εκρήξεις; Ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν και επηρεάζουν το γήινο κλίμα και πώς σχετίζονται με το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου; Ο Οδηγός αυτός δίνει απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, καθώς και αρκετά ακόμη, που σχετίζονται με τον βομβαρδισμό του πλανήτη μας από αστεροειδείς και κομήτες, καθώς και με τις ηφαιστειακές εκρήξεις σε άλλους κόσμους του Ηλιακού μας συστήματος.

Στα Μονοπάτια των Άστρων

Ψηφιακή Παράσταση Πώς γεννιούνται τα άστρα; Πώς παράγουν τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας που εκλύουν; Τι είναι αυτό που καθορίζει την μετέπειτα εξελικτική τους πορεία και τι είδους αστρικό λείψανο θα αφήσουν πίσω τους με τον θάνατό τους; Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, που θα μας αποκαλύψει ότι στα μονοπάτια των άστρων του Γαλαξία μας, αλλά και κάθε άλλου γαλαξία, δεν θα βρούμε έναν ήρεμο και αναλλοίωτο κόσμο, αλλά τις συχνά βίαιες φυσικές διεργασίες μιας αέναης γένεσης και καταστροφής.

2012

Το Μυστήριο της Ζωής

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός πραγματεύεται την εμφάνιση και την εξέλιξη της ζωής στη Γη. Ξεκινώντας από την γέννηση του Ηλιακού συστήματος και της Γης, περιγράφει, μεταξύ άλλων, τους δομικούς λίθους της ζωής, ορισμένες από τις βασικές θεωρίες που αναπτύχθηκαν σχετικά με την απαρχή και τα πρώτα βήματα της ζωής, τις θεωρίες του Δαρβίνου για την Εξέλιξη, καθώς και τη σημασία που έχει η μελέτη των απολιθωμάτων στην αποκρυπτογράφηση του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκε η ζωή στο διάβα των γεωλογικών αιώνων.

Ο Ουρανός των Αρχαίων

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός εστιάζει στις ιδέες και τις γνώσεις που είχαν οι Αρχαίοι για τον Ουρανό. Η πρώτη ενότητα επικεντρώνεται στον «Ουρανό της Αρχαίας Αιγύπτου». Η δεύτερη ενότητα είναι αφιερωμένη στους Μινωίτες ναυτικούς και στον πολιτισμό που ανέπτυξαν στη Θήρα και στην Κνωσό, ενώ στην τρίτη ενότητα επιστρέφουμε στην Ελληνιστική Αίγυπτο και στα επιτεύγματα της Αλεξανδρινής επιστήμης, κλείνοντας με τις τελευταίες εντυπωσιακές ανακαλύψεις για τον «Μηχανισμό των Αντικυθήρων».

2011

Παράθυρα στο Σύμπαν

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός περιγράφει την πορεία της εξέλιξης των τηλεσκοπίων, από τον Γαλιλαίο μέχρι τα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια του σήμερα και του αύριο, εστιάζοντας στις μεθόδους και τα μέσα που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες στην προσπάθειά τους να διερευνήσουν τα μυστικά του Σύμπαντος.

Eξέλιξη

Ψηφιακή Παράσταση Το Σύμπαν, και όλα όσα εμπεριέχει, δεν είναι σταθερό, αιώνιο και αμετάβλητο. Αντίθετα εξελίσσεται συνεχώς από τότε που «γεννήθηκε», πριν από περίπου 13,7 δισ. χρόνια, με αποτέλεσμα την δημιουργία νέων άστρων, νέων πλανητών και νέων ειδών ζωής, που στην περίπτωση του δικού μας πλανήτη οδήγησε στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου και του πολιτισμού του.

2010

Το Άστρο της Ημέρας

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός εστιάζει, μεταξύ άλλων, στην προσπάθεια των αστρονόμων να αποκρυπτογραφήσουν τα μυστικά του Ήλιου και να κατανοήσουν φαινόμενα όπως η ενδεκαετής εμφάνιση και εξαφάνιση των ηλιακών κηλίδων, ο ηλιακός άνεμος, οι εκροές ύλης από το στέμμα του και η παραγωγή ενέργειας στο εσωτερικό του.

2009

Ο Θάνατος των Άστρων

Ψηφιακή Παράσταση Τα άστρα γεννιούνται, εξελίσσονται και κάποια στιγμή πεθαίνουν. Στα τελευταία στάδια της ζωής τους μετατρέπονται σε κόκκινους γίγαντες. Το στάδιο αυτό είναι ο προθάλαμος του θανάτου τους που θ’ αφήσει πίσω του ένα από τρία πιθανά "λείψανα" ανάλογα με την μάζα τους. Άστρα με λιγότερα υλικά από 4 ηλιακές μάζες θα μετατραπούν σε άσπρους νάνους. Άστρα με 4-25 ηλιακές μάζες θα γίνουν πάλσαρ ή άστρα νετρονίων. Και άστρα με ακόμη μεγαλύτερες μάζες θα καταλήξουν να γίνουν μαύρες τρύπες.

Η Μεγάλη Περιπέτεια

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός εστιάζει στις διαστημικές αποστολές που ακολούθησαν την ολοκλήρωση του προγράμματος Apollo. Παρουσιάζονται οι αποστολές των Διαστημικών Λεωφορείων, η εκπαίδευση και οι συνθήκες διαβίωσης των αστροναυτών, η εμφάνιση και η εξέλιξη των Διαστημικών Σταθμών, η συνεισφορά των τεχνητών δορυφόρων στην βελτίωση της ζωής στη Γη, καθώς και οι ανακαλύψεις των διαστημικών τηλεσκοπίων και των διαστημοσυσκευών μας για το Ηλιακό σύστημα, τα άστρα και τους γαλαξίες.

2008

Το Βίαιο Σύμπαν

Ψηφιακή Παράσταση Με ελάχιστες μόνο εξαιρέσεις, όλα όσα βλέπουμε στον έναστρο ουρανό, μοιάζουν αναλλοίωτα, γαλήνια και ειρηνικά! Αυτό, όμως, δεν είναι παρά μια καλοστημένη απάτη! Γιατί αν επιχειρούσαμε ένα ταξίδι ανάμεσα στ’ άστρα, δεν θα βρίσκαμε ένα ήρεμο και αναλλοίωτο Σύμπαν, αλλά θ’ ανακαλύπταμε απτές αποδείξεις για το αντίθετο: μία συνεχή δημιουργία και καταστροφή, σ’ ένα «Βίαιο Σύμπαν»!

Τα 7 Θαύματα του Κόσμου

Ψηφιακή Παράσταση Ξεκινώντας από τα θαύματα που σμίλεψε η Φύση και ο Άνθρωπος στη Γη μας, θα αναζητήσουμε τα 7 Θαύματα του Ηλιακού μας συστήματος και θα περιηγηθούμε στα βάθη του χώρου και του χρόνου, αναζητώντας τα 7 Θαύματα του Σύμπαντος. Τεράστια ηφαίστεια και χαράδρες, εντυπωσιακές εκρήξεις σουπερνόβα και γιγάντιες γαλαξιακές μαύρες τρύπες, είναι μερικά μόνο από τα θαύματα που κρύβει η απεραντοσύνη του Διαστήματος.

2007

Από την Γη στην Σελήνη

Ψηφιακή Παράσταση Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 ετών από την εκτόξευση του Sputnik 1, του πρώτου τεχνητού δορυφόρου, ο Οδηγός αυτός αναδεικνύει τις προσπάθειες Σοβιετικών και Αμερικανών να κατακτήσουν την Σελήνη. Αυτά τα πρώτα βήματα του ανθρώπου στην Σελήνη αποδείχτηκαν «ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα», που θα παραμείνει αιώνια χαραγμένο στη μνήμη μας ως το πρώτο κεφάλαιο της Μεγάλης Περιπέτειας του ανθρώπου στο Διάστημα.

2006

Μαύρες Τρύπες

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός αυτός παρουσιάζει όλα όσα γνωρίζει σήμερα η επιστήμη για τις μαύρες τρύπες που ελλοχεύουν στο Διάστημα, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να ανακαλύψουμε τις σκοτεινές διαστημικές φωλιές τους.

Γένεση και Κατακλυσμός

Ψηφιακή Παράσταση Πρόκειται για μία σύντομη «Βιογραφία της Γης», η οποία εξετάζει την ιστορία του πλανήτη μας διά μέσου των αιώνων, την εξέλιξη της ζωής, αλλά και τα πιθανά σενάρια που μπορεί να μας οδηγήσουν σ’ ένα πρόωρο τέλος. Η παράσταση τελειώνει με τον αναπόφευκτο θάνατο του Ήλιου μας, σε πέντε δισ. χρόνια, αλλά και με το αισιόδοξο μήνυμα ότι κάθε τέλος είναι και μία νέα αρχή.

Το Άστρο των Χριστουγέννων

Ψηφιακή Παράσταση Η γέννηση του Χριστού στη φάτνη της Βηθλεέμ αναγγέλθηκε στους βοσκούς από «πλήθος στρατιάς ουρανίου» και στον λαό του Ισραήλ από την άφιξη των Σοφών Μάγων. Τι ήταν αυτό το φως που οδήγησε του Μάγους μακριά από τη χώρα τους; Τι είδους άστρο τους καθοδήγησε στο σπαργανωμένο το θείο βρέφος της Βηθλεέμ; Τι ήταν άραγε το μυστηριώδες και υπέροχο αυτό άστρο, του οποίου το ακτινοβόλο φως φωτίζει και εμπνέει τους ανθρώπους εδώ και 2.000 περίπου χρόνια;

2005

Νέοι Ορίζοντες

Ψηφιακή Παράσταση Πρόκειται για μία συναρπαστική περιήγηση στους πλανήτες και τους δορυφόρους του Ηλιακού μας συστήματος. Στην περιήγησή μας αυτή θα γνωρίσουμε τους παράξενους αυτούς κόσμους με τα πολλά φεγγάρια, τις δηλητηριώδεις ατμόσφαιρες, τις τρομακτικές καταιγίδες και τις παγωμένες επιφάνειες και θα διαπιστώσουμε πως, όσο κι αν διαφέρουν από τον πλανήτη μας, υπακούν στους ίδιους φυσικούς νόμους.

2004

Ταξίδι χωρίς τέλος

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός της παράστασης «Ταξίδι χωρίς Τέλος» συνδέει τις αξίες του Ολυμπισμού και του αρχαίου Ελληνικού πνεύματος με τα επιτεύγματα της αστροφυσικής και των διαστημικών ερευνών. Χρησιμοποιώντας αναπαραστάσεις εικονικής πραγματικότητας από ορισμένους αρχαιολογικούς χώρους, όπως της Κνωσού, της Ακρόπολης, της Ολυμπίας και των Δελφών, δίδεται η ευκαιρία να υποστηριχθεί ότι η επιστήμη και η επιστημονική μέθοδος θεμελιώθηκαν στην αρχαία Ελλάδα.

2003

Κοσμική Οδύσσεια

Ψηφιακή Παράσταση Ο Οδηγός της πρώτης παράστασης του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου είναι μία επισκόπηση της εξέλιξης των γνώσεών μας για το Σύμπαν, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μεταξύ άλλων, παρουσιάζονται τα μέσα και τα αποτελέσματα των αστρονομικών ερευνών για τον πλανήτη που μας φιλοξενεί, το Ηλιακό σύστημα, την εξέλιξη των άστρων, καθώς και τη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος.

π